Jakiej grubości drzewo można wyciąć bez zezwolenia?
W Polsce o tym, czy drzewo można usunąć bez zezwolenia, decydują przede wszystkim gatunek oraz obwód pnia mierzony 5 cm nad ziemią. Limity określa art. 83f ustawy o ochronie przyrody. Nie ma jednego progu dla wszystkich drzew: dla wybranych gatunków granica wynosi 80 lub 65 cm, a dla pozostałych 50 cm.
Warto od razu rozróżnić obwód od średnicy. Ustawowe wartości podano w centymetrach obwodu pnia, dlatego nie można porównywać z nimi średnicy drzewa. Znaczenie ma również miejsce pomiaru. Wynik uzyskany na wysokości 130 cm nie zastępuje pomiaru wykonanego 5 cm nad ziemią.
Jeśli obwód nie przekracza właściwego limitu, na podstawie tego kryterium nie trzeba uzyskiwać zezwolenia ani dokonywać zgłoszenia. Wartość równa progowi nadal mieści się w zwolnieniu. Przekroczenie limitu nie oznacza jednak automatycznie, że zawsze potrzebne będzie zezwolenie. W niektórych przypadkach wystarczy zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa, a w innych zastosowanie mogą mieć odrębne wyjątki lub przepisy.
Jakie limity obwodu obowiązują dla poszczególnych gatunków?
Przed pomiarem należy ustalić gatunek drzewa. Od tego zależy, który próg zastosować. Obwód mierzy się 5 cm nad ziemią, a następnie porównuje z jedną z trzech wartości:
- 80 cm dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego;
- 65 cm dla kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego;
- 50 cm dla pozostałych gatunków drzew.
Przykładowo wierzba o obwodzie 78 cm mieści się w limicie 80 cm, więc na podstawie samego obwodu nie wymaga zezwolenia ani zgłoszenia. Dąb o obwodzie 52 cm przekracza próg 50 cm. To oznacza, że trzeba sprawdzić, czy w danej sytuacji wystarczy zgłoszenie, czy wymagane będzie zezwolenie albo czy można zastosować inne zwolnienie.
Jeśli identyfikacja gatunku budzi wątpliwości, nie warto opierać decyzji na przypuszczeniu. Błędne rozpoznanie może prowadzić do zastosowania niewłaściwego limitu. W praktyce pomocne jest udokumentowanie drzewa, miejsca pomiaru oraz uzyskanego wyniku przed rozpoczęciem prac.
Kiedy zamiast zezwolenia wystarczy zgłoszenie?
W przypadku nieruchomości należącej do osoby fizycznej, gdy wycinka nie jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej, przekroczenie właściwego limitu zwykle oznacza obowiązek zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa, a nie automatyczny obowiązek uzyskania zezwolenia. Zgłoszenie i zezwolenie to różne procedury: w pierwszym przypadku właściciel informuje właściwy organ o planowanej wycince.
Po otrzymaniu zgłoszenia organ może przeprowadzić oględziny i wnieść sprzeciw na zasadach określonych w przepisach. Dlatego samo złożenie dokumentu nie powinno być traktowane jako potwierdzenie, że można natychmiast rozpocząć prace. Należy uwzględnić ustawowy tryb postępowania i upewnić się, że organ nie zgłosił sprzeciwu.
Procedura zgłoszenia nie jest ogólnym rozwiązaniem dla każdej nieruchomości i każdego celu wycinki. Jeżeli usunięcie drzewa ma związek z działalnością gospodarczą albo nieruchomość należy do innego rodzaju podmiotu, mogą obowiązywać odmienne wymogi. Przed podjęciem decyzji trzeba więc ustalić, kto jest właścicielem terenu, jaki jest cel wycinki i jakie przepisy dotyczą konkretnego przypadku.
Jak prawidłowo zmierzyć drzewo i ocenić wynik?
Pomiar należy wykonać 5 cm nad ziemią. Nie należy mierzyć pnia na wysokości 130 cm, nawet jeśli taki sposób jest znany z innych regulacji dotyczących drzew. Przepisy posługujące się pomiarem na wysokości 130 cm dotyczą odrębnych sytuacji i nie określają ogólnych progów zwolnienia z zezwolenia.
Przykładem jest przywracanie gruntu do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu. W odrębnych przepisach dotyczących opłat mogą wówczas występować pomiary na wysokości 130 cm oraz progi 120 cm dla wskazanej grupy gatunków i 80 cm dla pozostałych. Nie są to jednak wartości, które można stosować zamiast limitów 80, 65 i 50 cm przy ocenie zwolnienia z zezwolenia.
Najprostsza kolejność postępowania wygląda następująco: najpierw ustal gatunek, potem zmierz obwód 5 cm nad ziemią, a następnie porównaj wynik z odpowiednim limitem. Jeśli próg jest przekroczony, oceń własność nieruchomości, cel usunięcia drzewa i ewentualny obowiązek zgłoszenia lub uzyskania zezwolenia. Zapisanie wyniku i wykonanie zdjęć może pomóc wykazać, na jakiej podstawie podjęto decyzję.
Jakie wyjątki i dodatkowe ograniczenia trzeba sprawdzić?
Przekroczenie limitu obwodu nie przesądza samo w sobie o konieczności uzyskania zezwolenia, ponieważ ustawa przewiduje również inne wyjątki. Szczególnym przypadkiem jest usuwanie drzew w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Wskazana sytuacja może pozwalać na usunięcie drzewa bez zezwolenia i zgłoszenia, ale nie należy rozszerzać tej zasady na każdą wycinkę na gruncie rolnym. Usuwanie drzewa w innym celu może wymagać zezwolenia, jeśli nie zachodzi inne zwolnienie.
Odrębne zasady mogą dotyczyć także drzew owocowych. Ich usunięcie jest objęte wyjątkami, ale wyjątek może nie mieć zastosowania w szczególnych lokalizacjach, na przykład na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Znaczenie mogą mieć również ochrona gatunkowa, status terenu oraz przepisy dotyczące lasów.
Jeśli teren ma charakter roślinności leśnej, mogą mieć zastosowanie przepisy ustawy o lasach, a nie standardowa procedura dotycząca drzew na nieruchomościach. Podobnie obszary chronione i nieruchomości wpisane do rejestru zabytków mogą podlegać dodatkowym ograniczeniom. Zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na podstawie obwodu nie oznacza automatycznie, że wycinka jest dopuszczalna na gruncie wszystkich pozostałych przepisów.
Przed rozpoczęciem prac sprawdź więc gatunek, obwód, status działki i cel usunięcia drzewa. Gdy sytuacja nie mieści się jednoznacznie w zwolnieniu, skontaktuj się z właściwym organem i ustal, czy wymagane jest zgłoszenie, zezwolenie czy zastosowanie innych przepisów. Taka weryfikacja ogranicza ryzyko kosztownego błędu wynikającego z użycia niewłaściwego progu albo pominięcia szczególnego statusu terenu.
Materiały źródłowe
- https://www.gov.pl/web/gdos/sytuacje-w-ktorych-nie-jest-wymagane-zezwolenie-na-usuniecie-drzew-i-krzewow
- https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2017/1074/text.html
- https://www.gov.pl/web/gdos/wycinka-drzew-lub-krzewow-na-terenach-rolnych
- https://www.gov.pl/web/gdos/sytuacje-w-ktorych-nie-jest-pobierana-oplata-za-usuniecie-drzew-i-krzewow
- https://www.bialystok.pl/pl/dla_mieszkancow/gospodarkakomunalna/przyrodawnaszymmiescie/ochrona-drzew-i-krzewow.html