Dlaczego odpowietrzanie układu solarnego jest ważne?
Powietrze i gazy w instalacji solarnej zakłócają przepływ nośnika ciepła, którym zwykle jest płyn na bazie wody i glikolu. Mogą powodować odgłosy w przewodach, ograniczać pracę pompy obiegowej i pogarszać przekazywanie energii z kolektorów do wymiennika. Dlatego prawidłowe odpowietrzenie jest częścią napełniania i uruchamiania instalacji, a nie wyłącznie sposobem na usunięcie hałasu.
Typowy układ obejmuje kolektory, przewody zasilania i powrotu, pompę, wymiennik, naczynie wzbiorcze, zawór bezpieczeństwa oraz separator powietrza. Większe ilości powietrza usuwa się przez króćce spustowo-napełniające i ręczne odpowietrzniki. Drobne pęcherzyki może wychwytywać separator w grupie pompowej, ale nie zastąpi on dokładnego przepłukania obiegu.
Jeśli instalacja jest właśnie uruchamiana, była opróżniana albo jej ciśnienie spadło po serwisie, odpowietrzanie powinno przebiegać zgodnie z dokumentacją konkretnego kolektora i grupy pompowej. Nie ma jednej procedury ani jednej wartości ciśnienia odpowiedniej dla wszystkich systemów.
Jak przygotować instalację do odpowietrzania?
Przed rozpoczęciem wyłącz pompę obiegową i poczekaj, aż kolektory ostygną. Gorący kolektor może doprowadzić do gwałtownego odparowania płynu po rozpoczęciu napełniania, co stwarza ryzyko poparzenia i uszkodzenia elementów. Wymagana temperatura zależy od urządzenia. Przykładowo w instrukcji jednego z producentów napełnianie i płukanie przewidziano przy temperaturze kolektorów niższej niż 70°C; nie należy traktować tej wartości jako uniwersalnej dla wszystkich instalacji.
Sprawdź szczelność widocznych połączeń, stan zaworów oraz zalecenia dotyczące płynu solarnego. Przygotuj stację napełniająco-płuczącą, właściwy dla systemu płyn, węże pasujące do zaworu napełniającego i spustowego oraz pojemnik na wypływającą ciecz. Zwykła pompa obiegowa instalacji nie zastępuje stacji: wykorzystuje się ją później do rozprowadzenia płynu i usunięcia pozostałych drobnych pęcherzyków.
Przed podłączeniem stacji ustal na podstawie schematu, jak ustawić zawory, by płyn przepływał przez cały obieg kolektorów i wymiennik. Jeśli popłynie wyłącznie krótkim obejściem, powietrze może pozostać w przewodach. Nie zmieniaj ustawień zaworów, których funkcji nie znasz, i nie przekraczaj parametrów wskazanych przez producenta.
Jak odpowietrzyć układ solarny?
Podłącz przewody stacji do zaworu napełniającego i spustowego grupy pompowej, a następnie ustaw zawory zgodnie z instrukcją urządzenia. Uruchom stację i pompuj płyn przez cały obieg. Ręczne odpowietrzniki otwieraj i zamykaj w kolejności podanej przez producenta. Zadbaj o to, aby płyn wracał do zbiornika stacji bez zasysania powietrza przez połączenia lub przewody.
Obserwuj powracający płyn. Płukanie kontynuuj, aż przestaniesz widzieć pęcherzyki, a wypływ będzie wolny od zanieczyszczeń. Instrukcje producentów często wskazują co najmniej 15 minut płukania, jednak sam czas nie wystarcza, jeśli w strumieniu nadal pojawia się powietrze. W razie potrzeby odpowietrzaj układ kilkakrotnie i kontynuuj płukanie do uzyskania stabilnego, czystego przepływu.
Po usunięciu pęcherzyków ustaw ciśnienie napełnienia zgodnie z projektem i dokumentacją instalacji. Zależy ono między innymi od wysokości obiegu, parametrów naczynia wzbiorczego i zaworu bezpieczeństwa. Nie przyjmuj jednej uniwersalnej wartości ciśnienia ani proporcji glikolu. Niewłaściwe parametry mogą utrudnić pracę instalacji lub obciążyć jej podzespoły.
Zamknij zawory napełniania i spustu, odłącz stację, a ręczne odpowietrzniki zamknij zgodnie z instrukcją. Następnie uruchom pompę obiegową, aby płyn krążył przez instalację i separator mógł zebrać resztki drobnych pęcherzyków. W niektórych instrukcjach zaleca się co najmniej 15 minut pracy pompy na najwyższej prędkości po napełnieniu. Stosuj ten czas i ustawienie tylko wtedy, gdy są właściwe dla danego urządzenia.
Co zrobić z odpowietrznikiem i ciśnieniem po napełnieniu?
Po zakończeniu pracy sprawdź, czy zawory napełniające i spustowe są zamknięte, a połączenia nie przeciekają. Jeśli instalacja ma automatyczny odpowietrznik w najwyższym punkcie, jego zawór odcinający powinien być zamknięty podczas normalnej pracy. Ogranicza to ryzyko wydostawania się parującego płynu, gdy kolektory osiągną stan stagnacji. Nie pozostawiaj odpowietrznika dachowego otwartego bez wyraźnego zalecenia producenta.
Po pierwszych godzinach pracy ponownie sprawdź ciśnienie i posłuchaj, czy w przewodach nie słychać oznak obecności powietrza. Niewielki spadek po usunięciu resztek gazu może wymagać uzupełnienia ciśnienia, ale rób to wyłącznie zgodnie z dokumentacją. W razie potrzeby ponownie odpowietrz układ i sprawdź, czy po tej czynności parametry pozostają stabilne.
Kontrola po uruchomieniu jest istotna, ponieważ drobne pęcherzyki mogą przemieścić się dopiero wtedy, gdy płyn zacznie krążyć w normalnych warunkach. Samo jednorazowe płukanie nie zwalnia z obserwacji ciśnienia i działania instalacji.
Dlaczego układ solarny ponownie się zapowietrza?
Jeśli powietrze wraca, samo kolejne odpowietrzanie może nie rozwiązać problemu. Częstą przyczyną jest nieszczelność, zasysanie powietrza podczas płukania, nieprawidłowe ciśnienie albo pozostawiony otwarty zawór przy automatycznym odpowietrzniku. Sprawdzenia wymaga również naczynie wzbiorcze oraz sposób, w jaki instalacja została napełniona.
Powtarzające się odgłosy, niestabilne ciśnienie lub słaby przepływ powinny skłonić do kontroli całego obiegu, a nie tylko odpowietrznika. Prace przy kolektorach i płynie solarnym wymagają ostrożności, szczególnie gdy instalacja jest gorąca lub znajduje się na dachu. Jeśli nie masz pewności co do ustawień zaworów, ciśnienia albo szczelności, zleć sprawdzenie osobie uprawnionej.
Nowoczesne stacje płukająco-napełniające i skuteczniejsze separatory ułatwiają obsługę, ale podstawy pozostają takie same: bezpiecznie ostudzić kolektory, przepłukać cały obieg do zaniku pęcherzyków, ustawić ciśnienie według projektu i zamknąć zawór odpowietrznika dachowego na czas pracy instalacji.
Materiały źródłowe
- https://manuals.plus/m/83c97d9ef7e09b666b6c13bd2d274681ccba73b8056e4742278b21fe7ba2d9d6.pdf
- https://www.resol.de/Produktdokumente/11205076_FlowSol_B_HE_WMZ.monen.pdf
- https://www.caleffi.com/sites/default/files/media/external-file/NA28237.pdf
- https://www.paw.eu/de/amfile/file/download/file/6116/product/4498/